Psikolog ve Psikiyatrist Arasındaki Fark

Psikolog ile Psikiyatrist Arasındaki Fark: Karşılaştırma Tablosu

Psikolog ve psikiyatrist arasındaki fark, eğitim ve yetkiden kaynaklanır: ikisi de ruh sağlığıyla ilgilenir, ama psikiyatrist tıp doktorudur, psikolog ise psikoloji eğitimi almıştır. Aşağıdaki tablo, psikolog ve psikiyatri arasındaki farkı en çok merak edilen başlıklarda özetliyor.

Tablodaki süreler Türkiye'deki düzenlemeye göredir.

Psikiyatrist Nedir, Ne Yapar?

Psikiyatri, ruhsal hastalıkların tanısı, tedavisi ve önlenmesiyle ilgilenen tıp dalıdır; psikiyatrist de bu dalda uzmanlaşmış tıp doktorudur. Türkiye'de psikiyatrist olmak için önce altı yıllık tıp eğitimi tamamlanır, ardından Tıpta Uzmanlık Sınavı (TUS) ile dört yıllık ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanlık eğitimine girilir.

Psikiyatri neye bakar sorusunun cevabı geniş bir alandır: depresyon, kaygı bozuklukları, panik bozukluğu, obsesif kompulsif bozukluk, bipolar bozukluk, psikoz ve uyku sorunları bunlardan bazılarıdır. Psikiyatrist bir görüşmede genellikle şunları yapar:

• Belirtileri ve geçmişi değerlendirip tıbbi tanı koyar.
• Gerekirse kan tahlili gibi tetkiklerle bedensel nedenleri ayırt eder.
• İlaç tedavisini planlar, dozu ayarlar ve yan etkileri takip eder.
• Gerektiğinde danışanı psikoterapi için bir psikoloğa yönlendirir.

Psikiyatristler de psikoterapi yapabilir. Uygulamada ise görüşmelerin önemli bir kısmı tanıya, ilaç tedavisine ve takibe ayrılır.

Psikolog Nedir, Ne Yapar?

Psikoloji, insan davranışını ve zihinsel süreçleri inceleyen bilim dalıdır; psikolog da üniversitelerin dört yıllık psikoloji lisans programından mezun olmuş uzmandır. Psikolog ne yapar sorusunun kısa cevabı: bilimsel yöntemlerle kişinin duygu, düşünce ve davranışlarını değerlendirir ve değişim için destek olur. Psikolog hekim değildir; ilaç yazmaz ve tıbbi tanı koymaz.

Klinik alanda çalışan bir psikoloğun işi genellikle şunlardır:

• Görüşme ve gözlemle kişinin yaşadığı zorluğu anlamak.
• Gerektiğinde psikolojik testler ve ölçeklerle değerlendirme yapmak.
• Bireysel, çift ya da aile görüşmelerinde psikoterapi uygulamak.
• Belirtiler ağırlaştığında ya da ilaç gerekebileceği düşünüldüğünde psikiyatriste yönlendirmek.

Psikolog, kaygı, ilişki sorunları, yas, özgüven ve iş stresi gibi konularda, kişinin kendi baş etme yollarını geliştirmesine yardım eder. Bu süreç düzenli görüşmelerle, yani psikoterapi ile ilerler.

Psikolog ile klinik psikolog farkı

Klinik psikolog, psikolojideki eğitimini klinik psikoloji alanında yüksek lisans ya da doktorayla sürdürmüş uzmandır. 1219 sayılı Kanun'a göre klinik psikolog; ölçüm araçları, gözlem ve görüşmeyle psikolojik değerlendirme yapar ve psikoterapi uygular. Ruhsal sorunlar için destek aranıyorsa çoğunlukla aranan unvan klinik psikologdur. Bu ayrımın ayrıntıları "klinik psikolog nedir" yazımızda.

Psikiyatri ve Psikolog Farkı: Eğitim ve Yasal Yetki

Psikiyatri ve psikolog farkının temelinde yasal yetki vardır. Türkiye'de bu çerçeveyi 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun çizer. Kanuna 2011'de 6225 sayılı Kanunla eklenen maddeler iki konuda açıktır.

İlki ilaçtır. Kanuna göre tabipler dışındaki sağlık meslek mensupları, hastalıklarla ilgili doğrudan teşhis koyarak tedavi planlayamaz ve reçete yazamaz. Yani ilaç yazma yetkisi yalnızca hekimdedir; ruh sağlığında bu hekim psikiyatristtir.

İkincisi psikoterapidir. Klinik psikolog, hastalık olarak tanımlanmayan durumlarda psikoterapi uygulayabilir. Bir hastalık söz konusuysa psikoterapi, ilgili uzman hekimin teşhisine ve tedavi için yönlendirmesine bağlı olarak yapılır.

Kısacası psikoloji ile psikiyatri arasındaki fark yalnızca eğitim süresi değildir. Biri tıbbın, diğeri psikoloji biliminin bir dalıdır ve yasa ikisine farklı görevler verir.

Psikolog İlaç Yazar mı?

Hayır. Türkiye'de psikolog ve klinik psikolog ilaç yazamaz; reçete yetkisi yalnızca hekimlerdedir. Terapi sürecinde ilaç desteğinin yararlı olabileceği düşünülürse psikolog, danışanı bir psikiyatriste yönlendirir. İlaç tedavisi psikiyatristte, psikoterapi psikologda yürüyebilir. Konunun ayrıntıları, "psikolog ilaç yazar mı" yazımızda yer alıyor.

Psikoloğa mı Psikiyatriste mi Gitmeliyim?

Psikoloğa mı psikiyatriste mi gidileceği, belirtilerin ağırlığına göre değişir. Günlük hayatınız sürüyor ama zorlanıyorsanız psikologla; uyku, iştah ya da işe gitmek gibi temel işlevler ciddi biçimde bozulduysa ya da ilaç gerekebilecekse psikiyatristle başlamak uygundur. Aşağıdaki tablo ilk adres için bir yol haritası sunar. Kesin değerlendirmeyi görüştüğünüz uzman yapar.

Psikolog mu psikiyatrist mi sorusunda yanlış kapı yoktur. Psikolog ilaç gerektiğini düşündüğünde psikiyatriste, psikiyatrist de terapinin yararlı olacağını düşündüğünde psikoloğa yönlendirir. Önemli olan ilk adımı ertelememektir.

Psikologda ve Psikiyatristte İlk Görüşmede Ne Olur?

Psikologla ve psikiyatristle yapılan ilk görüşme de tanışma ve anlama üzerine kuruludur, ama içerikleri farklıdır. Ne bekleyeceğinizi bilmek, ilk görüşmeye gitmeyi kolaylaştırır.

Psikiyatrist muayenesinde şikâyetleriniz, ne zamandır sürdüğü, uyku ve iştahınız, geçirdiğiniz hastalıklar ve kullandığınız ilaçlar sorulur. Gerekirse kan tahlili gibi tetkikler istenir. Görüşmenin sonunda bir tanı ve tedavi planı konuşulur. Devlet hastanelerinde psikiyatri randevusu MHRS üzerinden alınır.

Psikologla ilk görüşmede sizi destek almaya yönelten konu, yaşam koşullarınız ve beklentileriniz konuşulur. Bazen bir ölçek ya da test uygulanır. Sonra hedefler ve görüşmelerin sıklığı birlikte belirlenir. Merkezimizde süreç ücretsiz bir ön görüşmeyle başlar; ardından değerlendirme seansı ve düzenli seanslar gelir. Hangi terapi yaklaşımının size uyabileceğini psikoterapi yöntemleri sayfasında karşılaştırabilirsiniz.

Psikolog ve Psikiyatrist Birlikte Nasıl Çalışır?

Psikolog ile psikiyatrist rakip değil, birbirini tamamlayan iki meslektir. Depresyon ya da ağır kaygı gibi durumlarda ilaç ve psikoterapi birlikte yürütülebilir. Böyle bir süreç çoğunlukla şöyle ilerler:

1. Değerlendirme: Psikiyatrist tanıyı koyar ve ilaç gerekip gerekmediğine karar verir.
2. Yönlendirme: Terapi önerilirse danışan bir klinik psikoloğa yönlendirilir.
3. Paralel süreç: İlaç takibi psikiyatristte, haftalık terapi psikologda devam eder.
4. İletişim: Danışanın onayıyla iki uzman gerektiğinde bilgi paylaşır.

Sıkça sorulan sorular