Aile Terapisi: Nedir, Kimler İçin, Nasıl İlerler?

Aile Terapisi Nedir?

Aile terapisi, bireyi değil ailenin bütününü merkeze alan bir psikoterapi yöntemidir. Düşünen Adam dergisinde 1998'de yayımlanan bir derlemeye göre, aile terapisini diğer yöntemlerden ayıran şey hedefin bireyin değil ailenin iyileşmesi olmasıdır. Bir ergenin öfke patlamaları ya da bir ebeveynin tükenmişliği, aile terapisinde o kişinin "kusuru" olarak değil, aile içindeki ilişkilerin bir parçası olarak ele alınır.

Aile terapisinde görüşmelere kimin katılacağı, ailenin getirdiği soruna göre belirlenir. Bazen anne, baba ve ergen birlikte gelir; bazen yalnızca ebeveynlerle ya da sorunun en yakınındaki iki kişiyle çalışılır. Amaç suçlu aramak değil, ailedeki herkesin birbirini daha iyi anlamasını ve tıkanan iletişimin yeniden işlemesini sağlamaktır.

Aile Terapisi, Aile Danışmanlığı ve Çift Terapisi Arasındaki Fark

Aile terapisi bir psikoterapi yöntemidir; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın aile danışmanlığı hizmeti ise aile içi anlaşmazlık ve iletişim sorunlarına odaklanan ücretsiz bir danışmanlık hizmetidir. Bakanlığın 23 Ağustos 2026 tarihli haberine göre bu hizmet 81 ilde il müdürlükleri, sosyal hizmet merkezleri ve aile danışmanlığı birimlerindeki uzman meslek personelince verilir; e-Devlet'ten başvurulabilir.

Bir aile danışmanı ya da aile terapisti ararken unvana bakmak önemlidir. 1219 sayılı Kanun'un ek 13. maddesinde sayılan sağlık meslekleri arasında "aile terapisti" ve "aile danışmanı" yer almaz; psikoterapi uygulayabilen meslek mensuplarından biri klinik psikologdur. Çift terapisinden farkı ise katılanlardır: Çift terapisinde iki partnerle, aile terapisinde ebeveynler ve ergenlerle ya da ailenin diğer bireyleriyle çalışılır. Yalnızca ilişkinizle ilgili bir konu için çift terapisi sayfasına bakabilirsiniz.

Aile Terapisi Kimlere Uygulanır?

Aile terapisi, bir sorunun aile içindeki ilişkileri etkilediği ya da aile içi iletişimin tıkandığı her durumda düşünülebilir. Merkezimizde aile terapisi ergenli aileler, ebeveynler ve yetişkin aile bireyleriyle yapılır; çocuk danışanlarla çalışılmaz. Aile terapisine sık başvurulan durumlar şunlardır:

• Ergenle ebeveyn arasında sürekli tartışma, iletişimin kopması ya da ergenin aileden uzaklaşması
• Sınav dönemi, okul ve arkadaşlık ilişkileriyle ilgili zorlukların evin havasını etkilemesi
• Boşanma, yeni bir evlilik ya da üvey aile düzenine geçiş
• Bir aile bireyinin kaybı, ağır bir hastalığı ya da bağımlılık sorunu
• Ebeveynlerin çocuk yetiştirme konusunda sürekli anlaşmazlığa düşmesi
• Yetişkin kardeşler ya da yetişkin çocuklar ile ebeveynler arasında süregelen kırgınlıklar

Ergenin kaygı, depresyon ya da yeme sorunları gibi ruhsal bir zorluk yaşadığı durumlarda aile görüşmeleri çoğu zaman bireysel çalışmayla birlikte yürür; bu zorluk bir hastalık tanısı gerektiriyorsa çalışma, psikiyatri uzmanının değerlendirmesi ve yönlendirmesiyle planlanır. Psikolog ile psikiyatrist arasındaki farkı psikolog ve psikiyatrist arasındaki fark yazımızda anlattık.

Aile Terapisi Nasıl Yapılır? Ön Görüşmeden Kapanışa

Aile terapisi süreci, ailenin ne için geldiğini netleştiren bir değerlendirmeyle başlar ve belirlenen hedeflere göre ilerler. Aile terapisi, bir ön görüşme ve değerlendirme görüşmelerinden sonra düzenli seanslar ve kapanışla ilerler:

Ergen terapisi ve aile görüşmeleri

Ergenli ailelerle yapılan aile terapisinde, ergenle bireysel görüşmeler ve aile görüşmeleri çoğu zaman birlikte yürür. Ergenin tek başına yürüteceği görüşmeler için bireysel terapi sayfasına bakabilirsiniz.

Aile bireylerinden biri terapiye gelmek istemiyorsa

Bir aile bireyinin, çoğu zaman da ergenin, aile terapisine mesafeli durması sık karşılaşılan bir durumdur. Bütün aileyi bir araya getirmek mümkün olmadığında aile terapisi, sorunun en yakınındaki aile bireyleriyle sürdürülebilir.

Sistemik, Yapısal ve Stratejik Aile Terapisi

Sistemik aile terapisi, aileyi birbirini etkileyen parçalardan oluşan bir bütün olarak görür; yapısal ve stratejik aile terapisi bu bakışın içinden gelişen iki yaklaşımdır. Sistemik, yapısal ve stratejik aile terapisi arasındaki temel farklar şunlardır:

• Sistemik yaklaşım: Sorunu tek bir kişinin özelliği olarak değil, aile içindeki ilişki örüntülerinin bir sonucu olarak ele alır. Görüşmelerde "onun sorunu" yerine "bizim sorunumuz" bakışı kazanılması hedeflenir.
• Yapısal aile terapisi: Salvador Minuchin'in geliştirdiği bu yaklaşım, ailedeki alt sistemlere (ebeveynler, kardeşler) ve bunlar arasındaki sınırlara odaklanır.
• Stratejik aile terapisi: Jay Haley'nin çalışmalarıyla gelişen bu yaklaşım, ailedeki hiyerarşiye ve sorunu sürdüren etkileşimlere odaklanır.

Ergenlerle yapılan dört aile terapisi modelini inceleyen 2012 tarihli bir meta-analize göre, modellerden birinin diğerlerinden daha etkili olup olmadığını söylemek için kanıt yeterli değildir. Bu yüzden yaklaşım, ailenin ihtiyacına göre seçilir. Diğer terapi yaklaşımları için psikoterapi yöntemleri sayfasına bakabilirsiniz.

Aile Terapisi Kaç Seans Sürer, İşe Yarar mı?

Amerikan Evlilik ve Aile Terapisi Derneği'nin (AAMFT) aktardığı verilere göre aile terapisi ortalama 9 seans sürer. Bu ABD'ye ait bir ortalamadır; aynı veriye göre çift terapisi ortalama 11,5, bireysel terapi 13 seans sürer. Gerçek süre ailenin konusuna, katılan kişi sayısına ve hedeflere göre değişir.

Aile terapisinin etkisine dair araştırmalar olumlu ama ölçülü sonuçlar veriyor. Ergenlerde suç davranışı ve madde kullanımı üzerine 24 çalışmayı bir araya getiren 2012 tarihli bir meta-analiz, dört aile terapisi modelinin (kısa stratejik, işlevsel, çok boyutlu ve çok sistemli aile terapisi) olağan tedaviye göre anlamlı ama mütevazı bir etki gösterdiğini buldu.

2014 tarihli bir derleme ise aile terapisi ve ebeveyn eğitimi gibi aile temelli müdahalelerin, tek başına ya da başka desteklerle birlikte, çocuk ve ergenlerde davranış sorunları, kaygı, depresyon, yas, kendine zarar verme ve yeme bozuklukları gibi alanlarda araştırmalarla desteklendiğini aktarıyor. İletişimdeki değişimin ne zaman hissedileceği aileden aileye farklıdır; ilk gözden geçirme görüşmeleri bu soruyu birlikte değerlendirmek için de bir fırsattır.

İstanbul'da Aile Terapisti Nasıl Seçilir?

İstanbul'da aile terapisti ya da aile psikoloğu ararken ilk bakılacak şey uzmanın unvanı ve ergenlerle, ailelerle çalışma deneyimidir. 1219 sayılı Kanun klinik psikoloğu psikoterapi uygulayan sağlık meslek mensupları arasında sayar; ailede bir hastalık tanısı söz konusuysa aile görüşmeleri uzman hekimin teşhisi ve yönlendirmesiyle yürür. Bir aile terapistine ilk görüşmeden önce şu soruları sormak, ergeniniz ve aileniz için uygun uzmanı bulmanızı kolaylaştırır:

• Klinik psikolog musunuz, ailelerle ve ergenlerle çalışmak için hangi eğitimleri aldınız?
• Ergenlerle ve ailelerle hangi konularda çalışıyorsunuz?
• Ergenin bireysel görüşmelerinde konuşulanlar ailesiyle paylaşılıyor mu, hangi durumlarda?
• Görüşmelere kimler katılıyor, seanslar yüz yüze mi, online mı yapılabiliyor?

Etiler'de yüz yüze aile terapisi

Aile terapisi görüşmeleri, Beşiktaş Etiler'de Ahmet Adnan Saygun Caddesi'ndeki Menekşe 1 Blok'ta yapılır; okul ya da iş çıkışı gelecek aileler için M6 Nispetiye istasyonu yürüme mesafesindedir. Merkeze nasıl gelineceği ve bina girişi Etiler'deki merkezimiz sayfasında haritayla anlatılıyor.

Online aile terapisi

Aile bireyleri farklı şehirlerde yaşıyorsa ya da yoğun programlar nedeniyle merkeze birlikte gelmek zorsa aile görüşmeleri görüntülü olarak da yapılabilir; online görüşmelerde aile bireyleri farklı yerlerden bağlanabilir. Bağlantı ve ortam hazırlığı gibi pratik konular online terapi sayfasında anlatılıyor.

Sıkça sorulan sorular